Dom Mikołaja Kopernika Toruń

W sercu toruńskiej starówki, przy ulicy noszącej imię najsłynniejszego mieszkańca miasta, stoją dwie gotyckie kamienice z XV wieku. To właśnie tutaj, w domu przy obecnym numerze 15, przyszedł na świat Mikołaj Kopernik – człowiek, który zatrzymał Słońce i poruszył Ziemię. Dzisiaj obie kamienice tworzą muzeum, które po gruntownej modernizacji w latach 2017-2018 stało się czymś więcej niż tylko pamiątką po wielkim astronomie.

Miejsce narodzin astronoma – historia pełna zagadek

Przez wieki toczyły się spory o to, w której dokładnie kamienicy urodził się Kopernik. W XVIII wieku wskazywano dom na rogu ulic Piekary i Starotoruńskiej, gdzie nawet wybudowano Studnię Kopernika z piramidą i kulą ziemską. Dopiero badania z 1881 roku, a później szczegółowe ustalenia historyka Tomasza Jasińskiego z 1985 roku, potwierdziły, że prawdziwym miejscem narodzin astronoma była kamienica przy obecnej ulicy Kopernika 15.

Dom należał do rodziny Watzenrode – krewnych matki Mikołaja – a później przeszedł w ręce jego rodziców. Ojciec był kupcem, więc budynek pełnił podwójną funkcję: część stanowiły pomieszczenia mieszkalne, reszta służyła jako magazyny towarów handlowych. Typowe dla miast hanzeatyckich rozwiązanie.

Przez ponad 250 lat poszukiwano prawdziwego domu Kopernika. Pierwszą próbę podjęto już w 1711 roku, ale ostateczną pewność uzyskano dopiero w drugiej połowie XX wieku.

Co zobaczysz w muzeum – połączenie historii z technologią

Rewitalizacja z lat 2017-2018 zmieniła muzeum nie do poznania. Zamiast tradycyjnych gablot i obowiązkowych kapci, które pamiętają jeszcze starsi bywalcy, dostajemy nowoczesną przestrzeń, gdzie średniowieczna architektura spotyka się z multimediami. Aplikacja na smartfona, audioguide w trzech językach, hologramy, projekcje rozgwieżdżonego nieba i kino 4D – wszystko to czeka na zwiedzających.

Ekspozycja prowadzi przez kilka wątków tematycznych. Zaczyna się od historii odkrywania wszechświata – od starożytności przez średniowiecze po współczesność. Można prześledzić, jak zmieniało się pojmowanie kosmosu i jak odkrycia geograficzne wpływały na rozwój nauki. Interaktywne drzewo genealogiczne pokazuje całą rodzinę Kopernika: rodzeństwo, rodziców, dziadków, wujostwo. To pomaga zrozumieć, w jakim środowisku dorastał przyszły astronom.

Odtworzone wnętrza pokazują, jak wyglądało życie zamożnej mieszczańskiej rodziny w późnośredniowiecznym Toruniu. Cylindryczny piec z epoki, repliki strojów, średniowieczna kuchnia, spiżarnia, kantor kupca prowadzącego międzynarodowy handel. Wiele przedmiotów pochodzi z wykopalisk archeologicznych prowadzonych na terenie Starego i Nowego Miasta.

Więźba dachowa i kino 4D – nietypowe atrakcje

Jedną z największych niespodzianek jest dostęp do średniowiecznej więźby dachowej, która wcześniej była niedostępna dla zwiedzających. Na poddaszu urządzono specjalny pokaz – projekcję rozgwieżdżonego nieba, takiego jakie mógł oglądać młody Mikołaj. To tam podobno po raz pierwszy zobaczył gwiazdy, które później stały się przedmiotem jego badań.

W muzeum działa też kino 4D z trzema różnymi seansami. Film o Koperniku i jego rodzinie w Toruniu trwa 20 minut i pokazuje się o godzinie 10:20, 12:20, 14:20, a od maja do września także o 16:20. Drugi film opowiada o historii wszechświata od Wielkiego Wybuchu po odkrycia Einsteina – te pokazy są o 11:00, 13:00, 15:00 i 17:00 w sezonie letnim. Trzeci seans przybliża poprzedników i następców Kopernika w badaniach nad kosmosem.

W piwnicy pod obiema kamienicami mieści się stała wystawa „Świat toruńskiego piernika”. Można tam zobaczyć barokowe formy do wypieku i nawet spróbować własnych sił w piernikarskim rzemiośle.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się u różnych typów zwiedzających. Rodziny z dziećmi docenią interaktywne elementy – ekrany dotykowe, hologramy, filmy w 4D. Dzieci mogą poczuć się jak w nowoczesnym centrum nauki, a nie w zakurzonym muzeum.

Miłośnicy historii znajdą tu rekonstrukcje średniowiecznych wnętrz i przedmioty codziennego użytku sprzed wieków. Fascynaci astronomii zobaczą kolekcję różnych wydań przełomowego dzieła „De Revolutionibus Orbium Coelestium” oraz narzędzia astronomiczne z różnych epok. Jest też ekspozycja poświęcona pracowni uczonego, która pokazuje warunki pracy naukowców kilkaset wieków temu.

Nawet jeśli nie jesteś szczególnie zainteresowany ani historią, ani astronomią, samo przejście przez gotyckie kamienice z zachowanymi elementami architektury – drewnianymi stropami, sklepieniami, ozdobnymi kominkami – może być ciekawym doświadczeniem. Fasada z ostrołukowym portalem, ceglanymi fryzami i charakterystycznymi dwubarwnymi wzorami w pionowych wnękach to typowy przykład toruńskiego gotyku.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Dom Mikołaja Kopernika znajduje się przy ulicy Kopernika 15/17, w samym centrum Starego Miasta. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Od maja do września działa w godzinach 10:00-18:00, a od października do kwietnia krócej – 10:00-16:00.

Ceny biletów: bilet normalny kosztuje 17 zł, ulgowy 13 zł. To cena za zwiedzanie ekspozycji stałej. Seanse w kinie 4D można rezerwować z wyprzedzeniem, szczególnie jeśli interesuje nas pokaz w języku angielskim – wtedy warto napisać na adres [email protected].

Ile czasu przeznaczyć: spokojne zwiedzanie z obejrzeniem wszystkich ekspozycji zajmuje około 1,5-2 godzin. Jeśli dołożymy do tego seans w kinie 4D i wizytę w piwnicy z wystawą o piernikach, może to wydłużyć się do 2,5 godziny.

Jak dojechać: muzeum leży w strefie dla pieszych na Starówce, więc najlepiej dojść pieszo. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, najbliższe parkingi znajdują się przy Bulwarach Filadelfijskich nad Wisłą lub przy ulicy Podmurnej. Stamtąd spacer do muzeum to kilka minut. Z dworca głównego można dojść pieszo w około 15-20 minut przez Most im. Józefa Piłsudskiego i Starówkę, albo dojechać autobusem – przystanki Plac Rapackiego lub Poczta Główna znajdują się najbliżej.

Warto pamiętać, że Dom Kopernika to tylko jeden z oddziałów Muzeum Okręgowego w Toruniu. Jeśli zwiedzanie przypadnie do gustu, można rozważyć zakup biletu łączonego na kilka obiektów. W okolicy znajduje się też słynny pomnik Kopernika na Rynku Staromiejskim – jeden z najczęściej fotografowanych pomników w Polsce.