Planetarium Toruń

W samym sercu Starego Miasta w Toruniu, przy ulicy Franciszkańskiej, stoi nietypowy budynek z charakterystyczną kopułą. To dawny zbiornik gazowy z 1860 roku, który od 1994 roku pełni zupełnie nową funkcję – mieści Centrum Popularyzacji Kosmosu. Planetarium w Toruniu to miejsce, gdzie można oderwać się od ziemi i przenieść w przestrzeń kosmiczną, nie ruszając się z wygodnego fotela pod 15-metrową kopułą.

Nie każdy wie, że budynek powstał pierwotnie jako część systemu zaopatrującego miasto w gaz do oświetlenia ulic. Produkowany tam gaz służył też wojsku – napełniano nim balony obserwacyjne sił zbrojnych. Po ponad stu latach funkcjonowania jako gazownia, obiekt przeszedł gruntowną modernizację w latach 1989-1994 i zmienił się nie do poznania.

Historia planetarium w mieście Kopernika

Pomysły na stworzenie planetarium w Toruniu pojawiały się już w latach 50. XX wieku, ale przez dziesięciolecia pozostawały tylko w sferze marzeń. Inne miasta – Chorzów, Olsztyn – wyprzedziły Toruń w tej kwestii. Dopiero po 1989 roku zdecydowano się na kosztowną adaptację starej gazowni, co okazało się strzałem w dziesiątkę.

Oficjalne otwarcie nastąpiło 17 lutego 1994 roku, w 521. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. Dwa dni później, dokładnie w rocznicę urodzin słynnego astronoma, odbył się pierwszy publiczny pokaz zatytułowany „A jednak się kręci”. Ten tytuł nie był przypadkowy – wiele osób wątpiło, czy placówka będzie w stanie utrzymać się bez dotacji. Dziś napis ten widnieje na projektorze jako dowód na to, że się udało.

Toruńskie planetarium jako jedyne w Polsce funkcjonuje bez stałych dotacji i utrzymuje się wyłącznie z własnej działalności. W 2022 roku odwiedziło je niemal 300 tysięcy osób.

Co zobaczysz podczas seansu astronomicznego

Główną atrakcją jest sala projekcyjna z kopułą o średnicy 15 metrów. Nad głowami widzów rozciąga się sztuczne niebo, na którym pojawia się ponad 6 tysięcy gwiazd. System fulldome sprawia, że animacje video pokrywają całą powierzchnię kopuły – efekt jest naprawdę imponujący.

Seanse trwają około 40 minut i różnią się tematyką. Jedne opowiadają o budowie Wszechświata, inne skupiają się na konkretnych gwiazdozbiorach, jeszcze inne zabierają w podróż do odległych galaktyk. Można zobaczyć fazy Księżyca, zaćmienia, konfiguracje planet na tle Zodiaku – wszystko to, co widoczne jest na prawdziwym niebie, tylko w znacznie lepszych warunkach niż w mieście pełnym świateł.

W ciągu kilku chwil można „postawić nogę” na Księżycu, przelecieć przez pierścienie Saturna czy znaleźć się w środku mgławicy. Projekcje wykorzystują nowoczesną muzykę, dynamiczne tempo i efekty specjalne. Od 2014 roku planetarium korzysta z w pełni cyfrowego systemu projekcji, co znacznie podniosło jakość pokazów.

Wybrane seanse dostępne są w wersjach językowych – angielskiej, niemieckiej, hiszpańskiej i rosyjskiej. Sercem technologii pozostaje projektor gwiezdny RFP II firmy Zeiss, który wiernie odtwarza wygląd nieba z dowolnego momentu i miejsca na Ziemi.

Baza MARS#17 – misja na Czerwonej Planecie

To interaktywna wystawa zaaranżowana jak prawdziwa baza kosmiczna na Marsie. Odwiedzający wcielają się w rolę członków załogi, którzy mają konkretne zadania do wykonania. Trzeba monitorować stan bazy, usuwać drobne awarie, badać próbki gruntu marsjańskiego i gospodarować energią.

Wystawa nie tylko bawi, ale też pokazuje, jak wyglądałoby życie poza Ziemią i jakie wyzwania czekają na przyszłych kolonizatorów Marsa. Dzieci uwielbiają tę część wizyty – mogą dotykać, eksperymentować, sprawdzać różne rozwiązania.

Geodium – planeta Ziemia pod lupą

Druga interaktywna wystawa koncentruje się na naszej własnej planecie. Geodium pokazuje astronomiczne i przyrodnicze aspekty powstania oraz ewolucji Ziemi. Odwiedzający samodzielnie wykonują proste doświadczenia i eksperymenty, co pozwala lepiej zrozumieć skomplikowane zjawiska.

Wystawy są regularnie aktualizowane, więc nawet osoby, które były w planetarium kilka lat temu, mogą odkryć coś nowego. Taka formuła sprawia, że wizyta to nie tylko bierne oglądanie, ale aktywne uczestnictwo.

Dla kogo jest planetarium w Toruniu

Miejsce świetnie sprawdza się dla rodzin z dziećmi w każdym wieku. Młodsze dzieci zachwycają się kolorowymi animacjami i interaktywnymi wystawami, starsze mogą zgłębiać wiedzę o kosmosie w przystępny sposób. Dorośli też nie będą się nudzić – poziom merytoryczny seansów jest wysoki, a technologia robi wrażenie.

Grupy szkolne chętnie odwiedzają planetarium jako formę zajęć edukacyjnych. Turyści przyjeżdżający do Torunia również często wpisują tę atrakcję w swój plan zwiedzania. Lokalizacja w Starym Mieście ułatwia połączenie wizyty z innymi zabytkami.

Miłośnicy astronomii znajdą tu inspirację i możliwość zobaczenia zjawisk, których nie da się zaobserwować gołym okiem z powierzchni Ziemi. Nawet osoby, które nie interesują się szczególnie kosmosem, docenią spektakularną oprawę wizualną i dźwiękową.

Od otwarcia w 1994 roku planetarium stworzyło 76 różnych seansów. W latach 90. organizowano tam też cykl „Muzyka pod Gwiazdami” – pokazy astronomiczne przy utworach Jeana-Michela Jarre’a czy Tangerine Dream.

Praktyczne informacje – ceny biletów i godziny otwarcia

Bilety na seans w sali planetarium kosztują 30 zł normalny i 25 zł ulgowy. Wstęp na Bazę MARS#17 to 12 zł normalny i 10 zł ulgowy, identycznie wycenione jest Geodium. Można kupować bilety na poszczególne atrakcje osobno lub połączyć kilka w jedną wizytę.

Planetarium znajduje się przy ulicy Franciszkańskiej 15/21 w Toruniu, w zachodniej części kompleksu Starego Miasta. Dojazd jest prosty – można dojść pieszo z głównego rynku w kilka minut. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępne są pobliskie parkingi miejskie.

Godziny otwarcia i repertuar seansów warto sprawdzić na stronie internetowej planetarium przed wizytą, ponieważ zmieniają się w zależności od sezonu i dnia tygodnia. Bilety można kupić online, co pozwala uniknąć kolejek, szczególnie w weekendy i wakacje.

Na wizytę w planetarium warto zarezerwować minimum 1,5-2 godziny, jeśli planuje się tylko seans astronomiczny. Jeśli chce się zwiedzić także interaktywne wystawy, lepiej przeznaczyć 3-4 godziny. Warto przyjść kilkanaście minut przed rozpoczęciem seansu, żeby spokojnie zająć miejsce i oswoić się z przestrzenią.

Kontakt: telefon 56 621 10 85, e-mail [email protected]. Planetarium prowadzi też aktywne profile w mediach społecznościowych, gdzie informuje o nowościach w repertuarze i wydarzeniach specjalnych.