Kamienica Pod Gwiazdą Toruń

Stojąc na toruńskim Rynku Staromiejskim trudno przejść obojętnie obok jasnej kamienicy z bogato zdobioną fasadą, zwieńczoną złotą gwiazdą. To właśnie Kamienica Pod Gwiazdą – jeden z zaledwie sześciu zabytków w mieście oznaczonych najwyższą światową klasą. Budynek kryje w sobie kilka warstw historii, od średniowiecznych gotyckich murów po barokową fasadę, a dziś mieści Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu z jedną z ciekawszych kolekcji orientalnych w Polsce.

Nie każdy wie, że to właśnie tutaj przez krótki czas mieszkał Filip Kallimach – włoski humanista i wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Historia kamienicy – od gotyku do baroku

Kamienica powstała w drugiej połowie XIII wieku jako typowy gotycki dom mieszczański. Przez kolejne stulecia wielokrotnie zmieniała właścicieli i oblicze – w XVI wieku podwyższono ją o drugie piętro, nadając charakterystyczny dla toruńskich kamienic patrycjuszowskich układ przestrzenny łączący funkcje mieszkalne z handlowo-magazynowymi. Powstały wtedy galeryjki w środkowym trakcie oraz polichromowany strop, który zachował się do dziś.

Prawdziwy przełom nastąpił pod koniec XVII wieku. W 1697 roku ówczesny właściciel, zamożny kupiec Jan Jerzy Zobner, zlecił przebudowę fasady w modnym wówczas stylu barokowym. Elewację pokryto stiukowymi ornamentami z motywami kwiatów i owoców, a na szczycie umieszczono pozłacaną gwiazdę – element, który dał kamienicy jej nazwę.

W XIX wieku w podwórzu kamienicy działała fabryka mydła i kosmetyków założona przez Johanna Michaela Wendischa. Produkcja trwała aż do 1937 roku.

Architektura i wnętrza – barokowe bogactwo

Fasada Kamienicy Pod Gwiazdą to jeden z najlepszych przykładów toruńskiego baroku. Żółta elewacja pokryta jest bogatymi stiukowymi dekoracjami z motywami roślinnymi – kwiatów i owoców. Pod złotą gwiazdą widnieje inskrypcja z datą 1697, upamiętniająca barokową przebudowę.

Wewnątrz czeka prawdziwa gratka dla miłośników zabytkowych wnętrz. Największą atrakcją są kręcone drewniane schody – element typowy dla bogatych kamienic toruńskich, gdańskich i elbląskich z epoki baroku. Ozdobiono je figurami Minerwy, rzymskiej bogini mądrości, oraz lwa wspierającego się o tarczę. Takich schodów zachowało się w Polsce niewiele – w XIX wieku często wykupywano je jako wyposażenie dworów i wywożono w głąb kraju.

Na parterze w tylnym trakcie znajduje się pomieszczenie ze stropem zdobionym polichromią imitującą strop kasetonowy. Geometryczny układ składa się z ośmioramiennych gwiazd łączonych rombami i kwadratami – to jeden z najlepszych technologicznie i artystycznie zabytkowych stropów w Toruniu, pochodzący z lat 1570-1580.

Na pierwszym piętrze mieści się klasycystyczny salonik z XIX wieku z iluzjonistycznym malowidłem ściennym – przykład tego, jak kamienica ewoluowała przez kolejne epoki.

Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu – Orient w sercu Torunia

Od 1970 roku Kamienica Pod Gwiazdą mieści pierwszą w Polsce stałą ekspozycję sztuki dalekowschodniej. Muzeum powstało dzięki Tadeuszowi Wierzejskiemu, kolekcjonerowi, który przekazał toruńskiemu muzeum najcenniejsze zabytki ze swojej kolekcji. To jeden z najhojniejszych darczyńców polskich muzeów po II wojnie światowej.

Wystawa „Świat Orientu” prezentuje przedmioty z Chin, Japonii, Indii, Tybetu, Korei, Wietnamu i Syjamu. W salach można podziwiać dalekowschodnie uzbrojenie – w tym kompletne zbroje i miecze samurajskie, drzeworyty japońskie, obrazy, rzeźby kamienne i drewniane, ceramikę, wyroby z brązu oraz przedmioty z kamieni półszlachetnych. Kolekcja obejmuje też tkaniny, w tym tradycyjne kimona.

Ekspozycja to nie tylko zbiór eksponatów – to opowieść o kulturach dalekowschodnich, ich sztuce i rzemiosłach. Zabytkowe wnętrza kamienicy tworzą wyjątkową oprawę dla orientalnych zbiorów, łącząc europejski barok z azjatycką estetyką.

Ogród orientalny – azjatycki zakątek w toruńskim podwórzu

Dodatkową atrakcją jest ogród orientalny zlokalizowany w podwórzu kamienicy. Na ponad 200 metrach kwadratowych zaprojektowano przestrzeń nawiązującą do dalekowschodnich ogrodów. Wybrukowana kostką alejka, urozmaicona małymi latarniami, prowadzi między egzotycznymi roślinami – sosnami pospolitymi i drobnokwiatowymi, jałowcami sabińskimi, azaliami, bambusami, klonami palmowymi czy macierzanką. Całość dopełniają głazy i kamienne płyty.

W ogrodzie stoi drewniany pawilon w stylu chińskim, w którym od 2009 roku odbywają się ceremonie herbaciane i zajęcia edukacyjne. Można tu też zorganizować urodziny dla dzieci w orientalnym klimacie. Ogród dostępny jest w okresie letnim i stanowi spokojne miejsce na chwilę odpoczynku podczas zwiedzania zatłoczonej starówki.

Kamienica Pod Gwiazdą to jeden z najlepiej zachowanych przykładów barokowej kamienicy patrycjuszowskiej w środkowej i północnej Europie. Zachowało się w niej więcej oryginalnych elementów wyposażenia niż w większości podobnych budynków w regionie.

Dla kogo jest to miejsce?

Kamienica Pod Gwiazdą sprawdzi się dla różnych typów zwiedzających. Miłośnicy architektury i historii docenią zabytkowe wnętrza – kręcone schody, polichromowane stropy i barokową fasadę. Osoby zainteresowane kulturą Dalekiego Wschodu znajdą tu bogatą kolekcję sztuki orientalnej, która w Polsce nie ma wielu odpowiedników.

Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie – ekspozycja broni samurajskiej i orientalnych przedmiotów potrafi zainteresować młodszych widzów, a ogród orientalny z pawilonem herbacianym to ciekawa odmiana od typowych muzealnych sal. Muzeum organizuje też zajęcia edukacyjne dostosowane do różnych grup wiekowych.

Warto jednak pamiętać, że to przede wszystkim obiekt zabytkowy z historycznymi schodami – osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności z dostępem do wyższych kondygnacji.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum czynne jest od wtorku do niedzieli. W sezonie letnim (maj-wrzesień) otwarte jest w godzinach 10:00-18:00, a w sezonie zimowym (październik-kwiecień) od 10:00 do 16:00. Poniedziałki są dniami wolnymi od zwiedzania.

Ceny biletów: Bilet normalny na Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu wraz z Muzeum Podróżników kosztuje 30 zł, ulgowy 25 zł. W środy wstęp jest bezpłatny – warto to wykorzystać, jeśli planuje się zwiedzanie z budżetem.

Lokalizacja i dojazd: Kamienica znajduje się przy Rynku Staromiejskim 35, w samym sercu Torunia. Do starówki nie wjeżdżają samochody, więc najlepiej zaparkować na jednym z parkingów przy obrzeżach Starego Miasta (np. parking przy bulwarach wiślanych) i przejść kilka minut pieszo. Z dworca głównego PKP do rynku to około 15-20 minut spaceru przez malownicze uliczki.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie ekspozycji warto zarezerwować około godziny do półtorej. Jeśli chce się też odwiedzić ogród orientalny i uczestniczyć w ceremonii parzenia herbaty, lepiej zaplanować dwie godziny.

Kontakt: Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu – Kamienica pod Gwiazdą, Rynek Staromiejski 35, 87-100 Toruń, tel. 56 660 56 12, [email protected]